Havva, Hz. Adem’in Kaburga Kemiğinden mi Yaratıldı?

0
151 views

Kadının erkeğin kaburga kemiğinden, erkek için yaratıldığı, en önemli vazifesinin erkeği mutlu etmek olduğu, Hz. Adem’in Havva yüzünden Cennet’ten kovulduğu gibi iddialar; İslam öncesi dönemde hem İsrailiyatta hem de Mesihhiyat’ta (Yahudi ve Hristiyan geleneğinde) anlatılmaktaydı. Bu ve benzer inanışlar neticesinde kadınlar, genellikle, erkeklere göre ikinci sınıf insanlar olarak görülmekte ve erkeği yoldan çıkarma potansiyeli olan varlıklar olarak kabul edilmekteydi. Kuran, her ne kadar bu tür iddialara yer vermemiş ve kadın ile erkeği eşit muhatap almış olsa da, zaman içinde bu inanışların İslam’a girmesi engellenememiştir. Peki Kuran’da bu görüşleri destekleyen herhangi bir hüküm olmamasına ve hatta bu görüşlerle çelişen ayetler olmasına rağmen Müslümanların böyle inanışları benimsemeleri ne kadar doğrudur?

Kadının yaratılışıyla ilgili anlatımlar, kadın hakkındaki olumsuz algının oluşmasında anahtar rol oynamaktadır. Kökenle ilgili bu anlatımlardan hareketle kadının varlık (ontolojik) olarak eksik yaratıldığı ve erkek cinsinin egemenliği altında olması gerektiği savunulmuştur. Bunda Yahudi ve Hristiyan kültüründe hakim olan, Havva’nın Hz. Adem için Adem’in kaburga kemiğinden yaratılmış olduğu inancı önemli yer tutar. Yeni Ahit’ten alıntılanan aşağıdaki pasaj, bu düşünceye örnektir:

“8-Çünkü erkek kadından değil, kadın erkekten yaratıldı.
9-Erkek kadın için değil, kadın erkek için yaratıldı.” (Yeni Ahit, Korintliler 11: 8-9)

Ne yazık ki bu yaklaşım, İslam düşüncesinde de etkili olmuştur. Peki, bu düşünce İslam inancı açısından doğru mudur? Öncelikle, İslam inancıyla, eğer Kuran’ı kastediyorsanız ve Kuran dışındaki “İslam” olarak sunulan kaynaklarda Kuran’a aykırı birçok unsurun mevcut olduğunu ve bunların İslam inancından çıkartılması gerektiğini düşünüyorsanız, bu inançların İslam dini açısından “yanlış” olduğunun rahatlıkla ifade edilebileceğini belirtelim.

İlk olarak “erkekten yaratılma” iddiasını ele alalım. Kuran, erkek ve kadının aynı özden (nefsi vahide) yaratıldıklarını söyler. Bunun dışında kadının “erkekten yaratılmış” olduğunu ifade veya ima eden tek bir Kuran ayeti bile mevcut değildir. Kuran’da Havva’nın Adem’den yaratıldığı iddiası bulunmadığı gibi dahası “Havva” ismi bile geçmemektedir. Bu inancın Yahudi ve Hristiyan kaynaklarından İslam’a taşınmasında aşağıdakilere benzer hadisler ve tefsirler neden olmuştur:

“Kadınlara iyi davranın, çünkü kadın kaburga kemiğinden yaratılmıştır. Kaburga kemiğinin en eğri kısmı üst tarafıdır. Onu doğrultmaya kalkarsan kırarsın, kendi haline bırakırsan sürekli olarak eğri kalır. O halde kadınlara karşı iyi davranın.” (Buhari, “Enbiya”, 1, “Nikah”, 80; Müslim, “Rada’”, 59, 60, 65; Tirmizi, “Talak”, 12)

İbn-i Abbas şöyle der: “Allah Havva’yı, Adem’in kaburga kemiğinden yarattı.” (Firuzabadi, Tenviru’l-mikbas min tefsiri İbn Abbas, 485)

İmam-ı Taberi: “Yani bu tek nefisten onun eşi olan Havva’yı yarattı. Muhakkak ki Havva’yı onun kaburga kemiğinden yaratmıştır.” (Taberi, Tefsiru’t-Taberi, XVIII, 478)