Kuran

Teslis İnancını Tevhid Açısından Nasıl Değerlendirmeliyiz?

Teslis ya da üçleme, Hıristiyan mezheplerin çoğunluğunun en temel inançlarından biridir. Bu inanca göre Allah tektir, ancak üç kişiliği vardır.  Bu üç kişilik geleneksel Hıristiyanlıkta Baba, Oğul (İsa) ve Kutsal Ruh’tur. Teslis inancı akli açıdan çelişkili olduğu gibi, Hıristiyanlığın temel kaynaklarından Eski Ahit ile, hatta eldeki mevcut İncil ile bile çelişkilidir. (Bakınız: Teslis inancı neden problemlidir?)

Tevhid (monoteizm) Allah’ın birliğine olan inançtır ve İslam’ın en temel akidesidir. (Tehvid inancının akli ve felsefi savunması için bakınız: Birden fazla ilah olmadığını nereden biliyoruz?) Kuran’da Allah’ın birliğine işaret eden yüzlerce ayet vardır. Bunlardan biri şöyledir:

Sizin ilahınız tek bir ilahtır; O’dan başka ilah yoktur. O, bağışlayıcıdır, esirgeyendir. (2-Bakara 163)

Kuran’da çeşitli ayetlerde teslis kavramı doğrudan ve dolaylı yollardan eleştirilmiştir:

Ey Kitap ehli, dininizde taşkınlık etmeyin ve Allah hakkında gerçek olmayan şeyleri söylemeyin. Meryem oğlu İsa Mesih, sadece Allah’ın elçisi, O’nun Meryem’e attığı kelimesi ve O’ndan bir ruhtur. Allah’a ve elçilerine inanın, (Allah) “Üçtür” demeyin. Kendi yararınıza olarak buna son verin. Çünkü Allah, yalnız bir tek tanrıdır. Haşa O, çocuk sahibi olmaktan yücedir. Göklerde ve yerde olanların hepsi O’nundur. Vekil olarak Allah yeter. (4-Nisa Süresi 171)

72- Yemin olsun ki, “Allah, Meryem’in oğlu Mesih’in ta kendisidir” diyenler küfre batmışlardır. Mesih şöyle demişti: “Ey İsrailoğulları, hem sizin Rabbiniz hem de benim Rabbim olan Allah’a kulluk edin. Gerçek olan şu ki, Allah’a ortak koşana Allah, cenneti haram kılmıştır. Varacağı yer ateştir onun. Zalimlerin yardımcıları olmayacaktır.”

73- Yemin olsun ki, “Allah, üçün üçüncüsüdür” diyenler de küfre batmıştır. Bir tek Tanrı dışında hiçbir ilah yoktur. Bu söyleye geldiklerine son vermezlerse, onların küfre sapanlarına korkunç bir azap mutlaka gelip çatacaktır.

74- Hala Allah’a yönelip tövbe ederek ondan af dilemiyorlar mı? Allah bağışlayandır, merhametlidir.

75- Meryem’in oğlu Mesih, bir elçiden başka bir şey değildir. Ondan önce de elçiler gelip geçmiştir. Onun annesi de özü-sözü doğru biriydi. İkisi de yemek yerlerdi. Bak nasıl açıklıyoruz onlara ayetleri! Sonra bak, nasıl gerisin geri çevriliyorlar! (5-Maide Süresi 72-75)

Teslis inancına göre İsa, Baba ve Kutsal Ruh birbirinden farklıdırlar. Birbirinden farklı üç kişilik nasıl olur da tek varlık olabilir? Nitekim Üniteryan olarak bilinen birçok Hıristiyan mezhepler bunu fark edip üçlemeyi, tehvide ve Eski Ahit ile İncil’e uymadığı gerekçesi ile reddetmişlerdir. Geri kalan Hıristiyanlar’ın önemli bir kısmı hem teslisi hem tevhidi kabul etmekteki çelişkiyi fark etmekte; fakat Hıristiyan din bilginlerince bu çelişki “anlaşılmaz bir mucize” olarak kabul ettirilmeye çalışılmaktadır. Ancak mucizeler olağanüstü fenomenler olsalar da, mantıksal olarak mümkün olmayan şeyler değillerdir; teslis ve tehvid gibi bir arada olması imkânsız şeyler değillerdir.