Kur’an Nasıl Yazılmıştır, Kitaplaştırılmıştır, Çoğaltılmıştır?

0
103 views


Peygamberimiz kendisine gelen vahiyleri anında vahiy katiplerine yazdırıyordu. Rivayetlerde kırk civarında vahiy katibinin ismi geçmektedir. Dolayısıyla Resulullaha gelen vahiy anında yazdırılıyordu. O zamanın yazım malzemesi yetersiz olduğundan rivayetlere göre vahiy taşa, kemiklere, ağaç dallarına yazılıyordu. Mümkündür zira o zaman Müslümanlar ekonomik yönden zayıftı. İlk başlarda zaten gizli olarak bu işi yapıyorlar ve mahrumiyet yaşıyorlardı. Daha sonra Müslümanların maddi durumu düzeldi, Medine’de devlet oldular, zenginleştiler. O zaman toplumda kâğıt ve yazı vardı. Mesela Arapların hac mevsiminde yıllık panayır düzenledikleri, şiir ve hitabet yarışmaları yaptıkları, beğendikleri şiirleri kağıtlara yazıp Kabe’nin duvarına yazdıkları bilinmektedir. Cahiliye döneminden günümüze intikal ettiği söylenen meşhur yedi askı adında ödüllendirilmiş şiirler var. Buna benzer o zaman o toplumda ticaret, seyahat ve siyasi anlaşmalar için de yazı kullanılmıştır. Evet toplumda yazı malzemesi, kağıt ve yazı şimdiki kadar yaygın değildi ama kullanılıyordu. Peygamberimize gelen vahiylerin anında vahiy katiplerine yazdırılması yirmi üç yıl boyunca yani vahiy tamamlanıncaya kadar sürmüştür. O vahiy malzemeleri saklanıyordu. Nitekim peygamberimizin vefatından sonra yıkılan evinin enkazı altında o gün yazılmış Kur’an nüshaları tomarlar halinde çıkıyor. Kaldı ki Ayşe Kur’an’ı, Abdullah ibn Mesud Kur’an’ı, Zeyd bin Sabit Kur’an’ı gibi kişilerin kendi kendilerine yazdıkları Mushaflar bizim rivayet kültüründe de mevcuttur. Demek ki peygamber hayattayken Kur’an’ı Kerim yazıya geçiriliyordu. Surelerin tasnifi yapılmıştı. Ayrıca Müslümanlar hem ezberliyor hem okuyor hem de okutuyorlardı.
Peki Hz. Ebubekir’in yaptığı nedir? Yemame savaşında hafız olan bir çok kişi şehit düşmüş ve Kur’an kaybolmasın diye Hz. Ebubekir’in Peygamberin zamanındaki yazılı o malzemeyi getirin mushafı derleyelim, toplayalım dediği şeklindeki anlatımlar gerçeği tam olarak yansıtmamaktadır. Hz. Ebubekir zamanında değişik yörelere gidip kendi kabilelerinin lehçelerine göre bazı ayetleri farklı okuyan kişiler olmuştur. Hz. Ebubekir şikayetler üzerine bu farklı okumaların önüne geçmek istemiştir. Ne yaptı? Daha önce Peygamberimizden kalan ilkel yazı malzemeleri getirildi, hafızlar çağırıldı ve peygamberimizden gelen o nüshalarla hafızların okuyuşunu karşılaştırarak Kur’an’ı Kerim bugün elimizde olan Mushaf haline getirildi. Hz. Ebubekir’in yaptığı budur. Anlatılanlar gibi Hz. Ebubekir Kur’an’ı sıfırdan yazıya geçirmiş, kitaplaştırmış değildir. Sadece kıraat farklılıklarını ve o ilkel malzemeleri ortadan kaldırarak Müslümanları tek kitap üzerinde bir araya toplamak için yaptığı bir uygulamaydı. Bu uygulama Hz. Ebubekir öncesinde Kur’an’ın yazılmadığı anlamına gelmez.

Prof.dr. İbrahim Sarmış